Gellir gweld Yswiriant Gwladol yn syml fel y system o gyfraniadau a delir gan weithwyr a chyflogwyr tuag at gost rhai budd-daliadau gwladol. Yn wreiddiol, roedd yn system yn erbyn salwch a diweithdra, ond ers hynny mae wedi ehangu i gynnwys pensiynau. Fe'i cyflwynwyd yn y Deyrnas Unedig fel rhan o Ddeddf Yswiriant Gwladol 1911, ac mae wedi'i diwygio sawl gwaith dros y blynyddoedd (megis ym 1948 pan lansiwyd y GIG).
Yn syml, rydych chi'n talu swm penodol o'ch elw tuag at y taliadau hyn. I unigolion cyflogedig, mae'ch cyflogwr fel arfer yn cyfrifo'r rhain ac yn eu didynnu'n awtomatig.
Mae Yswiriant Gwladol yn wahanol i Dreth Incwm ac felly gellir codi’r ddau yn dibynnu ar elw eich busnes.
Mathau o Yswiriant Gwladol #
Mae nifer o wahanol fathau o yswiriant gwladol. Dim ond Dosbarth 2 a Dosbarth 4 o'r rhestr hon y bydd unigolion hunangyflogedig yn eu talu.
Os ydych chi'n gyflogedig, rydych chi'n talu Dosbarth 1
Os ydych chi'n Hunangyflogedig ac yn Gyflogedig, bydd eich cyflogwr yn didynnu Dosbarth 1 o'ch cyflog, ac efallai y bydd angen i chi dalu Dosbarth 2 a Dosbarth 4 am eich gwaith Hunangyflogedig.
Yswiriant Gwladol Dosbarth 1 #
- Dosbarth 1: Telir hwn gan weithwyr (nad ydynt yn hunangyflogedig) sy'n ennill mwy na £184 yr wythnos, ac sydd o dan oedran pensiwn y wladwriaeth.
- Dosbarth 1A neu 1B: Telir y rhain gan Gyflogwyr yn uniongyrchol i CThEM.
Yswiriant Gwladol Dosbarth 2 #
- Pobl hunangyflogedig – os ydych chi'n ennill dros swm penodol, ond os ydych chi'n ennill llai gallwch chi dal dalu cyfraniadau gwirfoddol (a grybwyllir ar waelod y dudalen hon).
Yswiriant Gwladol Dosbarth 3 #
- Cyfraniadau gwirfoddol yw’r rhain – gallwch dalu’r rhain i lenwi bylchau yn eich Cofnod Yswiriant Gwladol, neu os hoffech gyfrannu mwy.
Yswiriant Gwladol Dosbarth 4 #
- Pobl hunangyflogedig sydd ag elw dros swm penodol
Beth yw cyfraddau'r Yswiriant Gwladol?
O'r wybodaeth uchod, mae unigolion Hunangyflogedig yn talu cyfraniadau Dosbarth 2 ac (mewn rhai achosion) cyfraniadau Dosbarth 4. Cyfrifir y rhain drwy'r symiau isod:
- Blwyddyn Ariannol 22/23
- O'r Flwyddyn Ariannol 23/24 ymlaen
Dosbarth 2:
– £3.15 yr wythnos (pan fydd yr elw dros £6,725 y flwyddyn)
Dosbarth 4:
– 9% ar elw rhwng £11,909 a £50,270
– 2% ar elw dros £50,270
Dosbarth 2:
– £3.45 yr wythnos (pan fydd yr elw dros £6,725 y flwyddyn)
Dosbarth 4:
– 9% ar elw rhwng £12,570 a £50,270
– 2% ar elw dros £50,270
Caiff y symiau eu cyfrifo’n awtomatig gan CThEM pan fyddwch chi’n cwblhau eich ffurflen dreth. Bydd y rhan fwyaf o bobl yn talu’r symiau hyn drwy’r system Hunanasesiad.
Mae Dosbarth 4 yn gweithio'n debyg i lwfansau incwm di-dreth lle, gan ddefnyddio'r ffigurau uchod, nid yw'r £9,568 cyntaf o elw yn ddarostyngedig i yswiriant gwladol, tra byddai unrhyw beth uwchlaw hyn yn drethadwy.
Enghraifft: Mae gan Anne elw o £18,000 ar ddiwedd blwyddyn ariannol 22/23. Nid yw'r £11,909 cyntaf yn ddarostyngedig i Yswiriant Gwladol Dosbarth 4, ond byddai unrhyw beth y tu hwnt i hyn yn drethadwy fel a ganlyn:
£18,000 – £11,909 = £6,091 yn amodol ar Dosbarth 4 Yswiriant Gwladol
Mae 9% o £6,091 yn £592.65 .
Byddai Dosbarth 2 hefyd yn dal i fod yn berthnasol am oddeutu £163.80 y flwyddyn (oherwydd talgrynnu a chyfnodau naid wedi'u cyfrif), felly byddai cyfanswm yr Yswiriant Gwladol yn £6,091 + £163.80 = Cyfanswm Yswiriant Gwladol o £6254.80.
Cyfraniadau gwirfoddol #
Mae'n bosibl talu mwy na'r cyfraniadau a restrir uchod. I rai pobl, gall hyn ymddangos yn anarferol iawn – pam y byddech chi eisiau talu mwy nag y dylech chi(?!) fodd bynnag mae manteision i wneud hynny.
- Gall gynyddu'r buddion profedigaeth i'ch priod neu bartner sifil
- Gallwch gynyddu neu ychwanegu at eich pensiwn gwladol
- Os nad ydych chi'n gymwys i gael pensiwn y wladwriaeth ac angen ychwanegu at flynyddoedd.
Mae gan CThEM ganllaw llawn ar gyfraniadau gwirfoddol a'r ffurflenni perthnasol y bydd angen i chi eu cwblhau.
Sylwadau (0)